nationaal brandweer documentatie centrum

Meten = weten

De risico’s van het brandweervak, meten = weten

Een vergelijking van verschillende methodieken voor risico-inventarisatie en –evaluatie tijdens repressief optreden.

auteur
Chris van Amersfoort

opleiding
Adjunct-hoofdbrandmeester

datum publicatie
Maart 2003

samenvatting
Tijdens het verrichten van arbeid kunnen mensen blootstaan aan verschillende risico’s die de veiligheid, de lichamelijke en/of de geestelijke gezondheid kunnen bedreigen. Tijdens repressieve brandweerarbeid (brandbestrijding, technische hulpverlening, ongevalsbestrijding gevaarlijke stoffen en bestrijding waterongevallen) staan brandweermensen bloot aan grotere risico’s dan de gemiddelde werknemer. Iedere werkgever is wettelijk verplicht de arbeidsrisico’s te (laten) inventariseren en evalueren. Dit heet een risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E). In de RI&E van Brandweer Zaanstad (uitgevoerd in 1999) is nauwelijks aandacht besteed aan de arbeidsrisico’s tijdens repressief optreden waaraan de vrijwilligers van het brandweerkorps kunnen blootstaan. De RI&E wordt in 2003 geactualiseerd. De onderzoeksvraag van deze scriptie luidt daarom als volgt.

Welke methodiek voor het inventariseren van de arbeidsrisico’s, waaraan de vrijwillige brandweerman/-vrouw van Brandweer Zaanstad tijdens repressief optreden kan blootstaan, kan Brandweer Zaanstad het beste toepassen?

Teneinde deze onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden, is literatuuronderzoek gedaan en is een aantal deskundigen op het gebied van arbeidsomstandigheden bij de brandweer geïnterviewd. Het blijkt dat repressieve arbeidsrisico’s zoals die in de Nederlandse literatuur beschreven zijn, zich voornamelijk beperken tot veiligheidsrisico’s op het gebied van brandbestrijding en gevaarlijke stoffen. Repressieve arbeidsrisico’s op het gebied van technische hulpverlening en bestrijding waterongevallen zijn niet beschreven. Gezondheidsrisico’s en welzijnsrisico’s tijdens repressief optreden worden niet of nauwelijks beschreven. Binnen Nederland zijn drie methodieken bekend waarmee arbeidsrisico’s tijdens repressief optreden in kaart kunnen worden gebracht. Deze drie methodieken zijn onderling met elkaar vergeleken op de aspecten volledigheid, expertise, tijdsbesteding en kosten.

Bovenstaande conclusies leiden tot de aanbeveling dat arbeidsrisico’s die zich voor kunnen doen tijdens technische hulpverlening en bestrijding waterongevallen, beschreven moeten worden. Daarnaast dienen de reeds beschreven repressieve veiligheidsrisico’s aangevuld te worden met specifieke gezondheidsrisico’s en welzijnsrisico’s. Onderlinge vergelijking van de drie methodieken heeft geresulteerd in het beleidsadvies dat Brandweer Zaanstad bij de actualisatie van de RI&E in 2003, het beste gebruik kan maken van de methodiek van Commit Arbo. Commit Arbo dient haar methodiek wel geactualiseerd te hebben. Wat betreft de inhoud moet de methodiek zijn aangevuld met specifieke gezondheidsrisico’s en welzijnsrisico’s. Als laatste moeten de resultaten van Brandweer Zaanstad te vergelijken zijn met de resultaten van een referentiegroep.

De risico’s van het brandweervak – meten = weten