nationaal brandweer documentatie centrum

Jan van de Heijden

De gebroeders Van der Heijden

1677 Eerste publicatie over brandspuiten
1682 Brandkeuren naar Van der Heijdens model
1690 Het eerste brandweerboek ter wereld.
1894 Beschrijving brandspuit Jan van der Heijden
1912 Herdenking 200ste sterfdag
2006 Tentoonstellingen over Jan van der Heijden
Titelpagina’s publicaties Van der Heijden c.s.:
2007 Bibliografie Jan van der Heijden

De gebroeders Van der Heijden 648820_340_1171211808812-vanderheidenportret-250

In 1677 publiceerden de gebroeders Jan en Nicolaas van der Heijden hun bericht over de nieuw uitgevonden slangbrandspuiten. Daarin maakten ze bekend dat ze een systeem hadden bedacht waarbij de lange rijen mensen met emmertjes overbodig waren geworden.

Dertien jaar later schreven vader en zoon Jan van der Heijden geschiedenis door het eerste echte brandweerboek ter wereld uit te brengen. Het z.g. Slangbrandspuitenboek. Behalve een beschrijving van de ontwikkelingen rond de brandweer in Amsterdam tot 1690, zijn ook beschrijvingen van branden en brandbestrijdingstactieken opgenomen. Het boek werd verluchtigd met tal van fraaie gravures, goeddeels van de hand van Jan van der Heijden (sr.) zelve.
De herdruk, die door de opvolger als brandspuitfabrikant Pieter Alménum in 1735 werd uitgebracht, was uitgebreid met nóg meer fraaie gravures.

De titelpagina’s van de drie publicaties vindt u verderop afgebeeld.

1677 Eerste publicatie over brandspuiten
Hieronder vindt u de tekst van de eerste publicatie uit 1677. De kwaliteit van het beeld is wat matig, omdat het origineel natuurlijk met de nodige omzichtigheid moet worden behandeld.

1677 – Bericht van Jan en Nicolaas van der Heijden

1682 Brandkeuren naar Van der Heijdens model
In de brandkeur (plaatselijke verordening) van Amsterdam van 1685 werd eindelijk Jan van der Heijden’s wens opgenomen om ook bij brand het opperbevel te krijgen. In artikel 30 (XXX) werd bepaald dat de opzichters van het materieel (inmiddels Jan van der Heijden en zijn zoon Jan de Jonge) voortaan generaal-brandmeester zouden zijn. Achter de tekst van de brandkeur was ook een instructie voor het juiste gebruik van de slangbrandspuiten opgenomen. Beide teksten kunt u hieronder downloaden als pdf-bestand.

1685 – Brand-keure der stad Amstedam
1685 – Orde op het gebruik der slang-brand-spuiten

1690 Het eerste brandweerboek ter wereld.
In 1690 publiceerden Jan Sr. en Jr. het eerste brandweerboek ter wereld met een uitgebreide beschrijving van de branden en ontwikkelingen in de organisatie en techniek van de brandbestrijding in Amsterdam. In 1735 werd het boek door de opvolgers van de Van der Heijdens herdrukt en uitgebreid met een aantal fraaie platen van de hand van Jan van der Heijden sr.
Hieronder kunt u de tekst van de herdruk van het grote Slang-brand-spuitenboek uit 1735 downloaden als PDF-document. De gravures zijn weggelaten omdt het document anders te groot zou worden.

1735 – Tekst Brandspuitenboek

1894 Beschrijving brandspuit Jan van der Heijden
In 1894 werd door de heer Huet een uitgebreide technische verhandeling gegeven over de handbrandspuit die door Jan van der Heijden aan de stad Deventer was geleverd.

1894 – De slangbrandspuiten van Jan van der Heijden

1912 Herdenking 200ste sterfdag
In 1912 werd de 200ste sterfdag van Jan van der Heijden herdacht met o.a. een tentoonstelling, een gedenksteen in de Koestraat en een aantal artikelen in jaarboeken en tijdschriften. Hieronder vindt u het artikel in twee afleveringen in het blad ‘Eigen Haard’, waarin adjunct-archivaris van het Gemeentearchief van Amsterdam, Joh. C. Breen, uitgebreid ingaat op het leven en de werken van Jan van der Heijden en zijn familie.

1912 – Artikel Eigen Haard

2006 Tentoonstellingen over Jan van der Heijden
In het najaar van 2006 werd in het Bruce Museum in Greenwhich, CT, USA een tentoonstelling gewijd aan Jan van der Heijden, ter gelegenheid waarvan ook een fraaie catalogus werd uitgegeven. Van februari tot en met april 2007 is deze tentoonstelling ook in het Rijksmuseum in Amsterdam te zien. Voor meer gegevens, zie www.rijksmuseum.nl.
Van de tentoonstelling in het Bruce Museum is een informatieblad gemaakt in het engels. Dat kunt u hieronder downloaden.

2006 – PR + Informatiesheet Burce Museum
2006 – Persbericht Rijksmuseum Amsterdam
2006 – Objectenlijst tentoonstelling Rijksmuseum

Titelpagina’s publicaties Van der Heijden c.s.:

667894_340_1171212801906-kaft_1677-3-532 a

667895_340_1171212801890-kaft_1690-3-532 b

667896_340_1171212801875-kaft_1735-3-532 c

2007 Bibliografie Jan van der Heijden

Door het NBDC wordt ijverig gezocht naar publicaties over Jan van der Heijden en zijn familie. De resultaten tot nu toe (april 2011) vindt u hieronder in de bibliografie.

2011 – Bibliografie Jan van der Heijden